ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

198

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

بديد آيذ و اين سه كونه بوذ « 1 » يا كرفته شوذ از افعال اندامها جنانك افعال اندامها يا باطل بوذ جن نابينائى يا نقصان بديرذ جن ضعيفى ديدار يا بكردذ فعل اندام جنانك يكى جيز را دو بيند و به همين قياس « 2 » معده كه طعام را نكوارذ هيج يا نقصان افتد مر كواريذن را يا بذ گوارذ جنانك تلخ كند طعام را يا ترش و ديكر از حالات تن . و اين حالات تن « 3 » يا متصوّر بوند جن زردى روى يا سرخى يا سياهى يا سبيدى « 4 » اين بسودنى « 5 » بوذ « 6 » جن صلابت و لين و خشونت و ملاست و خفّت و ثقل يا كرمى يا سردى يا ترى يا خشكى يا مشموم بوذ جن كند و بوى و آنج بدين مانذ يا بذوق بوذ جن تلخى و ترشى و شورى و سكوكى « 7 » و شيرينى و انج بدين ماند و از جهت خوى و بول و براز حاجت ايد نيز و اين جيزها بوقت « 7 » معالجت « 8 » يا از نوع ما يبرز من البدن و اين دو كونه بوذ يك كونه مسموع بوذ جن قراقر شكم و بانك كلو كى كرفته شوذ يا سطبر يا تيره « 9 » يا باريك جن بانك كلنك « 9 » يا روشن « 9 » يا ضعيف جن بانك كبّى و خادمان و زنان و كوذكان يا قوى جن [ بانك ] « 10 » شير و باذ كه از شكم بيرون آيذ يا از برسو برآيذ جن آروغ يا از فروسو بيرون آيذ يا

--> ( 1 ) - ب ه : ظ . كى كفته دارد افعال اعضا جنانك فعل اعضا يا باطل شود جون نابينا ( 2 ) - ب ه : بود حال ( 3 ) - ف : « تن » ندارد ( 4 ) - ب ه : افزوده يا در شكل اندام بود ، صح . ( 5 ) - ب ه : افزوده . ملموس ( 6 - 4 ) - ف : يا شكل اندام و لكن بوذ كه شكل اندام بلمس بديد ايذ بپسوذن يا بسودنى بوذ . م : يا ملموس بود و اين ذو نوع بود يا اندر يافتن اين حس مر كيفيات . . . را چن حرارت و برودت و يبوست و رطوبت يا اندر يافتن اين حس لمس مر كيفيات ثوانى را و اين آن بود . كه از آن كيفيات اول بديد آيذ . ( 7 - 7 ) - ف : ظ . و شيرنى اخلاط و مزهء دهان و حسبذن خوى و بول و براز بوقت حاجت بچشيذن اين وقت ( 8 ) - ب ه : به كار آيذ ( 9 ) - ف : افزوده . و ( 10 ) - از « ف » و « ب ه » و « م » افزوده شد .